سرگذشت فرش ، نقش محراب ، کهن ترین فرش، قدیمی ترین فرش، سرگذشت فرش ایران، فرش قدیمی، فرش سنتی، فرش تاریخی، فرش ایرانی، قدیمی ترین فرش، کهن ترین فرش، گران ترین فرش، بزرگترین فرش، نقش محرابی، نقش جانوری، قیمت فرش، خرید فرش، فروش فرش، فرش گل نرگس کاشان، شرکت گل نرگس کاشان، قالی ایرانی، قالی قدیمی، قالی دستباف، فرش دستباف

سرگذشت فرش

ایرانیان از هزاران سال پیش که شروع به بافتن گیاهانی همانند حصیر و استفاده از آن به عنوان زیرانداز نمودند. در واقع نام خود را به عنوان یکی از اولین تولید‌کنندگان فرش در دنیا به ثبت رسانیدند. تغییر شکل بافت و مواد استفاده شده در ساخت فرش‌ها نیز در جای‌ جای ایران تا پیش از ورود اسلام به این سرزمین، قالی ایرانی را پدیدآورد. این محصول هنر ایرانیان رفته‌ رفته به یکی از پرطرفدارترین هدایا نزد جهانیان از همان زمان اختراع و شکل‌‌گیری نوع امروزی آن قرار‌ گرفت (سرگذشت فرش).

این هنر دست ایرانیان و روند تغییرات طرح و استفاده آن پس از ورود اسلام به ایران و فراز و فرودهای پرداخت به هنر فرش، از جمله مسائل مورد بحث محققینی‌ است. که در زمینه هنرهای اسلامی و ایرانی به تحقیق می‌پردازند. مسائلی مثل چگونگی رسیدن به تکنیک‌های بافت و دلایل ایجاد و نوع طرح و رنگ و نقش خاص مردم این سرزمین از هزاران سال پیش تا به امروز.

مریم رجبی نیز از جمله نویسندگانی‌ است که به تازگی کتابی از او در زمینه فرش ایرانی و سرگذشت فرش ایرانی در طول تاریخ منتشر شده‌ است. این کتاب با نام «سرگذشت فرش در ایران» توسط انتشارات «افق» منتشر و وارد کتاب‌ فروشی‌ها شده‌ است.

از موضوعات قابل توجه مورد بحث در این کتاب، نگاهی است که نویسنده به تاریخ فرش دارد. اینکه زمینه‌های شکل‌ گیری فرش در اولین دوره‌های انسانی چگونه بوده. و بعد به دلیل چه نوع استفاده‌هایی فرش از یک زیر‌انداز ساده به یکی از گرانبهاترین هدایا مبدل‌ گشته‌ است.

در بخشی به نام «تولد فرش» به اولین نمونه‌های زیرانداز مردم دنیا نگاهی شده. و عنوان می‌شود که چگونه انسان‌های اولیه برای درست کردن بستر خواب به بافندگی روی‌آورده‌اند. اما فرش در ایران و پس از ورود دین مبین اسلام به این سرزمین دچار فراز و فرودهایی در زمینه تولید، استفاده و نیز نوع نقش و طرح و اندازه آن شد. در بخش‌هایی از کتاب « سرگذشت فرش در ایران» همانند: پارس سرزمین فرش‌های زرین، اعراب و فرش ایرانی، از غرب تا شرق نقش و رنگ، از ویرانی تا شکوه، از سمرقند تا آناتولی، پادشاهان فرش، طرح و نقش در شکوه، فرش ایرانی نقاشی مدرن، نقش آفرینان قاجار، فرش و فرهنگ، فرش و دنیای نو به‌طور مشروح با سرگذشت فرش آشنا می‌شویم.

این کتاب با زبانی ساده نگاشته شده و با استفاده از تصاویر و مثال‌ها سعی بر آن دارد. تا خواننده عمومی نیز بتواند با دنیای پر نقش فرش بیشتر آشنا شود.

(سرگذشت فرش)

فرش ایرانی و علت کاربرد نقوش جانوران در فرش ایرانی

نقوش جانوری در بین نقوشی که با منبع الهام از طبیعت در فرش ایرانی طراحی شده اند معنای اسطوره ای کاربرد وسیعی می یابد. در این نقوش اعم از نقوش اصلی متن و یا ریز نقش های به کار رفته در آن معنایی رمز گونه استفاده شده است. درست است که اسطوره ها در هر فرهنگی جهان را قابل فهم نموده و معقولات و مناسبات انسان با همنوعان و نظام کاینات هستی را معنی می بخشیده است، و این طرز نگرش مبتنی بر برداشت های ذهنی دوران کهن فرهنگی ادوار جامعه است اما این معنای ساده باورانه به دیدگاه های جامعه عشایری و روستایی دست اندرکار دست بافته (فرش-گلیم –قالی) ایرانی نزدیک است.

چه از آن جاست که عوامل رمز گونه درنقش های متفاوت جدی می نماید .” چرا که رمز مارابه فهم معنایی غیراز معنای اول و بی واسطه که خود بر آن دلالت دارد فرامی خواند . رمز کثیرالمعنی و چند پهلو است. همچنانکه درخت و ماه و غروب آفتاب و دریا همواره برمعنایی بیش از معنای اولیه شان دلالت می کنند.

 

نقوش جانوری در فرش ایرانی

همین قدرت سازمان بخش و ساختار ساز اسطوره است که باعث می شود اسطوره خارج از تاریخ و زمان پیدایی اش عمل کند و با همین تحلیل است که فروید در بیان ناخود آگاهی به اساطیری توسل می جوید که قرن پیش از او در متن و سیاق اجتماعی، فرهنگی کاملاً متفاوتی پدید آمده اند.”دین وجادو تنها ارتباطات بشربا دنیای خلق اسطوره نیستند.”

تایلور در تحلیل اسطوره از همزادگرایی یا جان گرایی یاد می کند. او معتقد است که هرچیز دارای همزادی (anima) مستقل است و جنبش و آرامش آن را از حرکت و سکون یا حضور و غیاب جان (mana) و یا همزاد جان سرچشمه می گیرند . پس برای غلبه بر طبیعت باید همزاد اشیا بر خود آنها منطبق شود . نذر و نیاز و قربانی کردن همه آثاری از همزادگرایی جان است. جادو و توتم را اسطوره شناسانی همچون فریزر (Frazer) بر همزاد گرایی افزوده اند .

فریزر عقیده دارد که فرهنگ از مرحله جادو به دین و بعد از آن به مرحله دانش پا نهاده است.” شایدیکی از نزدیک ترین مفاهیم مرتبط با آغاز مبحث اسطوره های جانوری در دست بافته (فرش-گلیم –قالی) ایرانی مبحث کاسیرر باشد که ریشه اسطوره را بر محور زبان در پیوند با مفهوم، وجود و تکامل ذهن است و اسطوره نیز زبانی از همین پویایی ذهنیت آدمی است.

شیر یکی از همان اسطوره های جانوری در نقش دست بافته فرش ایرانی است که به زبان اسطوره پرده از معمای تصویر شدن خویش بر می دارد. کاربرد نقش شیر در اشکال مختلف از زمان های بسیار قدیم در ایران و به خصوص فارس رایج بوده است.

این شکل در نقش برجسته های تخت جمشید حک شده و بر پلکان کاخ آپادانا نبرد شیر را با گاو می توان دید. همچنین می توان آن را بر بسیاری از ظروف و منسوجات ساسانی مشاهده کرد. حتی در برخی از مهرهای اشکانیان و ساسانیان تصویر شیر نقش شده است.

در اغلب این موارد شیر نماد شوکت و جلال سلطنت و قدرت و عظمت پادشاهان بوده است. نبرد شیر با گاو شاید معرف اسطوره کهن نبرد مهر با گاو و دریدن آن و آوردن برکت باشد که در اساطیر مهری وجود دارد و در نقوش بازمانده از آیین میترا بارها به ارتباط نزدیک شیر با ایزد مهر و ارتباط شیر با سر بریده گاو بر می خوریم. محتمل است که شیر در آیین میترا مظهر زمینی مهر و خورشید در میان درندگان باشد که در دین زرتشتی در دوران های بعد، این نبرد به اهریمن نسبت داده شد. در دین مانوی شیر و دیگر درندگان مظهر نیروی شر شدند. بنابراین دریده شدن گاو، که خود مظهر ماه برکت بخش است به دست شیر، نمادی از برکت بخشی است.

داستان کلیله و دمنه نیز داستان کشته شدن گاوی توسط شیر است. در غرب آسیا نیز الهه ایشتر اغلب سوار بر شیر بود که نشانه مظهر زمینی ایشتر است.

در بسیاری از دستبافت های لرستان امروز حتی، نقوش حیواناتی را می بینیم که شباهت زیادی به آثار برتری اجداد ۱۰۰۰ سال قبل خود دارد. بین این شباهت ها نقش شیر استفاده بیشتری دارد. از طرفی دیگر شیر و خورشید رسما در زمان محمد شاه قاجار  نشان پرچم ایران شد. که خورشید همان مهر یا میترا و شیر نگهبان میترا است. با هوشمندی ایرانیان شیر بعد از اسلام نیز در آثار ایرانیان کارکردی تازه یافته و از عوامل سنتی مذهب جدید به شمار می رود.

شاید نقش مایه شیر و جدل دو حیوان از بیشترین موارد استفاده نقوش حیوانی دست بافته (فرش- گلیم –قالی) فرش ایرانی باشد. ولی کماکان در متن و حاشیه بعضی دست بافته ها (فرش-گلیم –قالی) نقوشی کوچک تر برای جلوت و زیباتر نمودن فضا مورد استفاده قرار می گیرد که با عنوان ریز نقش ها یا نگاره ها می توان به آنها اشاره کرد.نگاره های مرغی، طاووس، قوچ و بز کوهی، اسب، از جمله این نگاره هاست که به صورت مشخص دکتر پرهام در بررسی نقوش قالی های فارس بدان ها پرداخته اند.

 

نمونه ای از فرش دستباف با طرح محرابی

(سرگذشت فرش)

بررسی وجود نقش جانوارن در فرش ایرانی

شیر در هنر و فرهنگ بسیاری از ملت ها به عنوان سمبل آتش، پارسایی، پرتو خورشید، پیروزی، دالوری، روح زندگی، درندگی، سلطنت، شجاعت، عقل، غرور، قدرت، قدرت الهی، قدرت ذهنی، مراقبت و مواظبت شناخته شده است.

شیران نگهبان نمادین پرستشگاه ها و قصرها و آرامگاه ها بودند و تصور می شد درندگی آنها موجب دور کردن تأثیرات زیان آور می شود که نمونه آن را می توان در کاخ های آشوری دید.

نقش شیر را می توان بر روی کهن ترین آثار هنری ایران مانند جام کالردشت و همچنین آثار مفرغی لرستان تخت جمشید، کاخ آپادانای داریوش در شوش و آثار مشکوفه از هنر بین النهرین و مصر باستان مشاهده کرد. شاید علت کاربرد زیاد نقش شیر در آثار تمدن ایران به خصوص آثار موجود در تمدن های زاگرس را وجود شیر از دوران های کهن در این منطقه دانست.

بسیاری از شاهان ایرانی به خصوص پادشاهان ساسانی شکار را جزو تفریحات سلطنتی می دانستند و در دوره ی ساسانی شکار شیر و مبارزه با آن به عنوان یکی از مظاهر قدرت و زورمندی پادشاهان محسوب می شده است. بنابراین قرار گرفتن نقش شیر به صورت نقشی رایج بر آثار هنری ایران موضوعی دور از ذهن و عجیب تلقی نمی شود.

 

نقش محراب در قالی های دستباف ایران

هم جواری ایران و هند منجر به ایجاد نوعی رابطه بینا فرهنگی گردیده که قدمت آن به پیش از اسلام باز می گردد. شباهت بیش از حد نقش محراب بر منسوجات دو کشور که ریشه در باورهای مشترک اعتقادی داشته، در مواردی تشخیص خاستگاه اولیه نقش محراب را مشکل می نماید. از این رو ضروری است رابطه تأثیر و تأثری منسوجات محرابی دو کشور، مورد مطالعه قرار گیرد.

بر اساس فرض اولیه نقش محراب از ایران به هند انتقال یافته و متأثر از فرهنگ هند، تغییر یافته است. پرسش های اساسی این پژوهش عبارتند از:

  • رابطه تأثیر و تأثری نقش محراب در منسوجات هند و ایران چگونه است؟
  • وجوه اشتراک و افتراق این نقوش چیست؟

در این پژوهش توصیفی و تحلیلی مبتنی بر اطلاعات کتابخانه ای و اسنادی، ابتدا منسوجات محرابی شاخص، استخراج و دسته بندی شده و خاستگاه آن ها مورد بررسی قرار گرفته است. سپس ضمن مشخص کردن وجوه اشتراک و افتراق، به تحلیل این نقوش پرداخته شده است.

یافته ها ی این پژوهش حاکی از آنست که نقش محراب بیشتر در دوره صفوی به هند انتقال یافته و اگرچه اغلب عناصر ایرانی این طرح ها در منسوجات هندی در سه قرن گذشته حفظ شده، اما به مرور در ترکیب با فرهنگ هند در دوره معاصر، تغییراتی مختصر یافته است.

(سرگذشت فرش)

نمونه ای از فرش با طرح محرمات

 

محراب مسجد و علت وجود محراب در مساجد چیست ؟

تفسیر لغوی محراب

مِحراب یا نمازگاه، محلی در مسجد و کلیسا است که پیشوای دینی یا پیش‌نماز در اثنای نمازگزاردن در آن می‌ایستد. در مسجدها محراب در گوشه قبله مسجد قرار دارد طرز قرار گرفتن محراب، جهت قبله را در داخل مسجد مشخص می‌کند.

به گزارش سرویس دین و اندیشه خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) درباره فلسفه وجود محراب در منابع اسلامی سخن گفته شده است. در تعابیر اهل معنا محراب؛ یعنی” محل حرب و جنگ”، بنابراین وقتی امام جماعت و یا هر انسان دیگری برای خود مکانی را به عنوان محراب انتخاب می‏‌کند و در آن به نماز می‏‌ایستد در واقع با شیطان باطنی و ظاهری در جنگ است و با هرگونه شرک و کفر مبارزه می‏‌کند و تنها خدا را می‏‌پرستد و او را تسبیح و تقدیس می‏‌کند.

(سرگذشت فرش)

ریشه کلمه محراب

برخی بر این باورند که ریشه محراب از فعل حرب به معنی «جنگیدن»، است و بنابراین محراب هم به معنی «میدان جنگ» است و اشاره به «محل جنگیدن با شیطان» دارد و برخی دیگر این توضیح را برای ارتباط این واژه و فعل کافی نمی‌دانند و به دنبال ریشه آن در زبان‌های دیگر هستند. البته هم‌اکنون این تئوری نامحتمل دانسته می‌شود زیرا گفته می‌شود این واژه پیش از اسلام برای اشاره به نوعی بنا به کار می‌رفته‌ است. همچنین به پرستش‌ گاه‌های آیین مهرپرستی که در ایران و بین النهرین رواج داشته است مهرابه گفته می‌شده‌ است.

 

گودی محراب نماز به خاطر چیست؟

گفته شد که محراب در تعابیر اهل معنا؛ محل حرب با شیطان و نفس اماره را گویند. به‌ همین دلیل در مذهب شیعه آن‌را گود می‌سازند؛ تا از بروز غرور در نفس امام جماعت جلوگیری کند. البته از منظر فقهی گودی محراب به این خاطر است که مکان ایستادن امام باید از محل ایستادن مامومین بالاتر نبوده و حداقل مساوی باشد؛ لذا در مسجد باید کف محراب عبادت از محل ایستادن ماموم پائین‌تر باشد.

همچنین گفته شده که گودی محراب تداعی کننده سنگر مجاهدین و مبارزین در جبهه‌های جنگ است و این خود به امام جماعت این معنا را القاء می‌کند که در چه جایگاه خطیری قرار داشته و وظیفه دفاع از حقانیت دین را بر عهده دارد و باید متوجه باشد که در سنگر تبیین معارف دین و احکام اسلام و قرآن ایستاده است.

 

چگونگی محراب در عبادتگاه سایر ادیان

یکی از جلوه گاه‌های معماری آیینی در مذهب یهود و نصاری و مسلمانان؛ محراب معابد است که در مساجد دور آن‌ را به‌ شکل قوسی آیات قرآن می‌نویسند. شریف‌ترین محل نشستن و صدر مجلس را هم محراب می‌گویند.

گفته شده که در آیین مهرپرستی؛ مهرابه محل پرستش و راز و نیاز بوده است و در خانه‌های قدیمی قسمتی فرورفته در شبستان‌ها بود که به آن «مهرابه» می‌گفتند و در طول زمان و استعمال زیاد مهرابه به محراب تبدیل شد.

در دین یهود و نصاری و اسلام، معبد و محراب از جایگاه خاصی برخوردار است. یهودیان محراب را به شکل اتاقک و بالاتر از زمین می‌ساختند . روی همین حساب است که گویند کسانی که دو طرف محراب می‌ایستند باید امام را ببینند والا نمازشان باطل است.

آیا محراب در زمان پیامبر(ص) بوده؟

اینکه محراب در زمان پیغمبر(ص) بوده یا خیر؛ مشخص نیست. به احتمال قوی جهت‌ نمایی در دیوار وجود داشته که جایگاه امام جماعت و سمت قبله را به مامومین نشان می‌داده، قدر مسلم این است که محراب مقعر در زمان امویان ابداع شد.

البته در اخبار رسیده از طریق عامه در زمان پیامبر(ص) وجود محراب در مسجد تائید شده است. بیهقی نقل می‌کند که ” رسول الله (ص) نهض الی المسجد فدخل المحراب ثم رفع یدیه بالتکبیر ”

(سرگذشت فرش)

کهن‌ترین فرش جهان

پازیریک با ۲۵۰۰ سال قدمت که در سال ۱۳۲۸ شمسی (۱۹۴۹ میلادی) سرگئی رودنکو در سیبری، گور پادشاهان سکایی کشف کرد و به خاطر شباهت نقش آن با نقوش برجستۀ تخت جمشید به ایرانی بودن آن اذعان داشت.

  • مواد اولیه: پشم
  • ابعاد: ۱ متر و ۹۸ سانتیمتر در یک متر و ۸۹ سانتیمتر
  • نقش: سوارکاران، آهوهای در حال چرا، جانوران افسانه‌ای با بدن شیر و سر عقاب با حاشیۀ گل‌دار

 

بزرگ‌ترین فرش جهان

  • فرش دستباف نیشابور، در مسجد شیخ زاید ابوظبی، بافت ۱۲۰۰ قالیباف زن نیشابوری دایرار ۱۸ ماه
  1. مواد اولیه: ۳۸ تُن از مرغوب‌ترین الیاف از پشم سیرجان و نیوزلند – دومیلیارد و سیصد میلیون گره
  2. ابعاد: ۱۳۲ متر طول و ۴۲ تا ۴۸ متر عرض (شش‌هزار متر مربع)

 

  • فرش مسجد شهر مسقط به سفارش سلطان قابوس پادشاه عمان با ۵۰۰ بافنده و ۱۲ میلیون ساعت کار به مساحت ۴۳۴۳ متر
    مربع

 

گران ترین فرش جهان

  • فرش ویس کرمان متعلق به قرن ۱۶ با ارزشی معادل ده میلیون دلار در سال ۲۰۱۰ با قیمتی ۲۰ برابر قیمت پیشنهادی فروخته
    شد.
  • فرش ابریشمی اصفهان متعلق به قرن ۱۶ ارزش: ۴ میلیون و ۴۵۰ هزار دلار
  • فرش ابریشمی دیگری از عهد صفویه متعلق به ۴۰۰ سال پیش ازرش: نزدیک به ۴ میلیون دلار
  • فرش تبریز متعلق به قرن ۱۶ ارزش: معادل ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار
درحال بارگذاری ...
مقایسه محصولات
لیست مقایسه محصولات شما خالی می باشد!